Constipatie bij kinderen

Wat is constipatie?

Constipatie of verstopping betekent dat de stoelgang te hard, te droog of te zeldzaam is, waardoor ontlasten moeilijk of pijnlijk wordt. Het is een van de meest voorkomende darmklachten bij kinderen. Wat normaal is, verschilt sterk: de ene baby heeft na elke voeding stoelgang, de andere maar om de paar dagen. Het gaat dus niet alleen om de frequentie, maar vooral om de consistentie en of ontlasten pijn doet. In de overgrote meerderheid van de gevallen is constipatie functioneel en onschuldig, zonder onderliggende ziekte.

Welke symptomen zijn typisch?

Herkenbare tekenen van verstopping zijn:

• Harde, droge of grote keutels, of net kleine "keiharde" balletjes.
• Minder dan drie keer stoelgang per week of dagenlang niets.
• Pijn, persen of huilen bij het ontlasten, soms een streepje bloed door een kloofje.
• Ophoudgedrag: benen kruisen, op de tenen staan of zich verstoppen om niet te moeten.
• Buikpijn, opgezette buik en minder eetlust.
• Soms ongemerkt vuile onderbroeken doordat dunne stoelgang langs een harde prop lekt.

Verstopping is een veelvoorkomende, vaak onderschatte oorzaak van buikpijn en zelfs van bedplassen.

Mogelijke oorzaken

Meestal ontstaat constipatie door een combinatie van factoren: te weinig vezels, te weinig drinken, weinig beweging en vooral het ophouden van stoelgang. Dat laatste zet vaak een vicieuze cirkel in gang: een keer pijnlijk ontlasten leidt tot ophouden, waardoor de ontlasting nog harder en droger wordt en de volgende keer nog meer pijn doet. Belangrijke kantelmomenten zijn de overgang naar vaste voeding, de zindelijkheidstraining en de start op school (waar een kind soms niet naar het toilet durft). Zelden zit er een onderliggende medische oorzaak achter.

Wanneer naar de kinderarts?

Vaak lost verstopping op met eenvoudige maatregelen. Raadpleeg een arts bij:

• Verstopping die ondanks aanpassingen aanhoudt of steeds terugkeert.
• Hevige buikpijn, aanhoudend braken of een sterk opgezette buik.
• Bloed bij de stoelgang dat meer is dan een klein streepje.
• Vuile onderbroeken door lekkende stoelgang.
• Constipatie bij een baby jonger dan enkele weken, of uitblijven van eerste stoelgang na de geboorte.
• Gewichtsverlies, achterblijvende groei of aanhoudende vermoeidheid.

Zie ook wanneer u naar de kinderarts gaat.

Wat doet de kinderarts?

De arts bevestigt de diagnose meestal via het verhaal en een buikonderzoek; uitgebreid onderzoek is zelden nodig. De behandeling verloopt in twee stappen. Eerst wordt een opgehoopte, harde prop opgeruimd, vaak met een veilig laxeermiddel op basis van macrogol. Daarna volgt een onderhoudsbehandeling gedurende weken tot maanden om de stoelgang zacht te houden en de vicieuze cirkel te doorbreken. Stop niet te vroeg met de medicatie, want dat is de meest gemaakte fout. De arts geeft ook voedingsadvies en toilettraining.

Wat kunt u zelf doen?

Zorg voor voldoende vocht, vezelrijke voeding (fruit, groenten, volkoren) en dagelijkse beweging. Bouw een vast toiletmoment in, bijvoorbeeld na de maaltijd, en laat uw kind ontspannen zitten met de voetjes gesteund op een krukje. Beloon het proberen, niet enkel het resultaat, en zet er geen druk op. Blijf geduldig en volhardend: verstopping aanpakken vraagt weken. Geef de door de arts voorgeschreven medicatie zoals afgesproken en bouw pas af in overleg. Zo voorkomt u herval.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw kinderarts of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.