Wat is bedplassen?

Bedplassen, medisch enuresis nocturna, is ongewild plassen tijdens de slaap bij een kind dat oud genoeg is om droog te zijn, doorgaans vanaf een jaar of vijf. We onderscheiden primair bedplassen (het kind is nooit langdurig droog geweest) en secundair bedplassen (het kind was minstens zes maanden droog en begint opnieuw te plassen). Bedplassen komt heel vaak voor: op vijfjarige leeftijd plast nog een op de vijf kinderen 's nachts. Het is geen luiheid en geen onwil, maar een kwestie van rijping. De meeste kinderen groeien er vanzelf overheen.

Welke vormen en kenmerken zijn er?

Bij het inschatten van bedplassen let de arts op enkele elementen:

Alleen 's nachts nat, of ook overdag ongelukjes en aandrangklachten.
Primair (nooit droog geweest) of secundair (na een droge periode).
Hoe vaak per week het gebeurt.
Of er andere klachten zijn zoals pijn bij het plassen, veel drinken of constipatie.
De impact op het kind: schaamte, minder zelfvertrouwen of niet durven logeren.

Mogelijke oorzaken

Bedplassen heeft meestal een combinatie van oorzaken. Vaak maakt het lichaam 's nachts nog te veel urine aan, is de blaas nog klein of geeft de blaas een te zwak signaal, en wordt het kind daar niet wakker van (een diepe slaap). Erfelijkheid speelt een grote rol: plaste een van de ouders vroeger ook, dan komt het vaker voor. Verstopping kan de blaas onder druk zetten en zo bedplassen verergeren. Secundair bedplassen kan te maken hebben met stress, een slaapprobleem, een blaasontsteking of, zelden, een andere aandoening.

Wanneer naar de kinderarts?

Onder de leeftijd van vijf jaar is bedplassen doorgaans nog normaal. Raadpleeg een arts bij:

Aanhoudend bedplassen vanaf ongeveer zes tot zeven jaar, zeker als het kind er last van heeft.
Opnieuw beginnen plassen na een lange droge periode.
Ook overdag ongelukjes, veel aandrang of pijn bij het plassen.
Veel drinken en veel plassen, of tekenen van een infectie.
Verstopping die samengaat met het bedplassen.

Zie ook wanneer u naar de kinderarts gaat.

Wat doet de kinderarts?

De arts stelt gerichte vragen over het drink- en plaspatroon en onderzoekt uw kind. Meestal is een eenvoudige urinetest voldoende om een infectie of suikerziekte uit te sluiten; uitgebreid onderzoek is zelden nodig. De aanpak start met uitleg en motivatie, want begrip haalt de druk weg. Vaak wordt eerst een plaswekker (alarm) voorgesteld, die het kind leert wakker te worden bij een volle blaas. Bij oudere kinderen of speciale situaties kan tijdelijk medicatie helpen. Bijkomende constipatie wordt eerst behandeld.

Wat kunt u zelf doen?

Blijf begripvol en straf nooit voor natte nachten, want bedplassen is niet de schuld van uw kind en schaamte helpt niet. Zorg voor een goed drinkritme overdag en beperk grote hoeveelheden vlak voor het slapengaan. Laat uw kind vlak voor bedtijd nog eens plassen en pak eventuele verstopping aan. Betrek uw kind positief, bijvoorbeeld met een kalender met stickers voor droge nachten. Bescherm het matras zodat een ongelukje geen drama wordt. Heb geduld: de meeste kinderen worden vanzelf droog, en waar nodig geeft de aanpak van de arts een duwtje in de rug.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw kinderarts of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.

Bedplassen (enuresis)