Wat zijn gedrags- en concentratieproblemen?

Alle kinderen zijn wel eens druk, ongeduldig of snel afgeleid: dat hoort bij een gezonde ontwikkeling. We spreken pas van een probleem wanneer de aandacht, de drukte of de impulsiviteit zo uitgesproken zijn dat ze het dagelijks functioneren duidelijk hinderen, thuis, op school en in de omgang met anderen, en dat gedurende langere tijd en in verschillende situaties. Een bekende diagnose in dit domein is ADHD (aandachtstekort-hyperactiviteitsstoornis). Belangrijk: niet elk druk of dromerig kind heeft ADHD, en de diagnose stelt men zorgvuldig en pas na uitgebreide observatie.

Welke signalen komen voor?

ADHD kent drie kernkenmerken, die in wisselende mate voorkomen:

Aandachtsproblemen: snel afgeleid, moeite met afwerken van taken, dingen vergeten of kwijtraken, dromerig lijken.
Hyperactiviteit: voortdurend bewegen, moeilijk stil kunnen zitten, veel praten.
Impulsiviteit: eerst doen dan denken, moeilijk op de beurt wachten, anderen onderbreken.
Gevolgen op school (leerachterstand ondanks capaciteiten), thuis (conflicten) en in vriendschappen.

De signalen zijn er meestal al voor het zevende jaar en tonen zich in meerdere omgevingen, niet alleen thuis of alleen op school.

Mogelijke oorzaken en factoren

ADHD heeft een sterke erfelijke component en hangt samen met de manier waarop de hersenen aandacht en impulsen sturen. Het is geen kwestie van slechte opvoeding of onwil. Toch is het belangrijk andere verklaringen mee te wegen, want vergelijkbaar gedrag kan ook komen door slaaptekort, stress, angst, een leerstoornis, gehoor- of zichtproblemen, of een moeilijke thuis- of schoolsituatie. Soms spelen meerdere factoren samen. Daarom kijkt men altijd naar het volledige plaatje.

Wanneer naar de kinderarts?

Overweeg advies te vragen wanneer:

De concentratie- of gedragsproblemen het leren, de vriendschappen of het welbevinden duidelijk hinderen.
De problemen in verschillende situaties voorkomen (thuis en op school) en langere tijd aanhouden.
De leerkracht of het CLB signalen geeft.
Uw kind zichzelf onderpresteert of erg gefrustreerd of ongelukkig raakt.
Er tekenen zijn van angst, somberheid of een laag zelfbeeld.

Zie ook wanneer u naar de kinderarts gaat.

Wat doet de kinderarts?

De arts start met een breed ontwikkelingsonderzoek en een uitgebreid gesprek over het gedrag thuis en op school. Vaak worden vragenlijsten ingevuld door ouders en leerkrachten, en wordt informatie van het CLB betrokken. Lichamelijke oorzaken worden uitgesloten, soms met een gehoortest of ogentest. De diagnose ADHD wordt zorgvuldig gesteld, meestal in samenwerking met andere professionals. De aanpak is dan op maat: uitleg en begeleiding, aanpassingen thuis en op school, gedragsstrategieën en, bij sommige kinderen, medicatie. Zo nodig volgt een doorverwijzing naar een kinderpsychiater of gespecialiseerd team.

Wat kunt u zelf doen?

Structuur en voorspelbaarheid helpen enorm: een vast dagritme, duidelijke en haalbare afspraken en korte, concrete instructies. Beloon gewenst gedrag positief in plaats van vooral te straffen. Zorg voor voldoende beweging, slaap en rustmomenten zonder scherm. Werk samen met de school en het CLB, zodat de aanpak overal gelijkloopt. Deel uw zorgen tijdig met de arts en laat u niet ontmoedigen: met de juiste ondersteuning kunnen kinderen met concentratie- of gedragsproblemen goed opbloeien.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw kinderarts of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.

Gedrag en concentratie (ADHD)